Beleef de vrijheid!
Erlebe die Freiheit!
   Experience freedom!

Archief wisselexposities
 

De Goelag. Terreur en willekeur in de Sovjet-Unie
08-09-2016
Vanaf 8 september a.s. is in het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 een nieuwe expositie te bezichtigen met als onderwerp de Goelag-strafkampen in de voormalige Sovjet-Unie. De Goelag beslaat een voor velen nog onbekend, groter verhaal over een systeem dat kan wedijveren met dat van Nazi-Duitsland. Historische foto’s en objecten zijn afkomstig uit archieven en instellingen uit Tsjechië, Polen en natuurlijk Rusland.


De Goelag was een kampsysteem dat zijn oorsprong vond onder de Russische tsaren, maar pas echt berucht werd tijdens de heerschappij van Jozef Stalin. Miljoenen Russen werden onder zijn leiding zonder reden opgepakt, in schimmige showprocessen veroordeeld en naar de kampen gestuurd om ter meerdere eer en glorie van het vaderland te gaan werken, vaak onder onmenselijke omstandigheden. De Goelag drukte decennia lang een stempel op het huidige Rusland, een stempel dat nog steeds zijn weerslag heeft op de huidige maatschappij. Hoe gaat de Russische bevolking om met deze zwarte bladzijde uit hun geschiedenis en hebben zij dit nationale trauma verwerkt?

Een nog onderbelicht thema is dat van de duizenden Nederlanders die gevangen werden gehouden en soms overleden in de Goelag. Idealistische communisten, naïeve gelukszoekers en gevangengenomen SS’ers; allen hebben zij de wreedheden van de Goelag aan den lijve moeten ondervinden. In de expositie worden enkele verhalen van Nederlanders uitgelicht om een beeld te geven van de diversiteit aan achtergronden. Hiervoor werd onder meer samengewerkt met het Nederland-Rusland Centrum in Groningen. Ook zijn zeldzame historische objecten uit de kampen in bruikleen gekregen van de Tsjechische organisatie Gulag.cz Project. Daarnaast verleenden Ruslandkenners Jelle Brandt Corstius, Alexander Münninghoff en Nanci Adler van het NIOD hun medewerking aan deze tentoonstelling.

De expositie is een productie van Nationaal Monument Kamp Vught en is mogelijk gemaakt dankzij een financiële bijdrage van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. De presentatie van de tentoonstelling in Groesbeek is tot stand gekomen in samenwerking met het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945.



Op Vrije Voeten. De Vierdaagse in Oorlog en Vrijheid
14-07-2016

2016 is het jaar van de 100ste Vierdaagse. Wandelen in vrijheid tijdens de Nijmeegse Vierdaagse is niet altijd zo vanzelfsprekend geweest als nu! De komende wisselexpositie van het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 in Groesbeek gaat onder andere over de roerige tijden van de Vierdaagse tijdens de jaren ‘30 en ‘40. Deze tijdelijke openluchttentoonstelling is te bezoeken van 14 juli tot en met 30 oktober a.s. Wandel mee door een beweeglijke 20ste eeuw en zie hoe de turbulentie van destijds weerspiegeld wordt in de Vierdaagse.

‘Op Vrije Voeten’ loopt door de geschiedenis vanaf de militaire oorsprong van de Vierdaagse. Daarna zorgde de Eerste Wereldoorlog tijdelijk voor een onderbreking maar voornamelijk de spannende ontwikkelingen in de jaren ’30 en ’40 hadden grote gevolgen. De tentoonstelling toont alle uitdagingen die er waren: de mobilisatie en bezetting, een nood-Vierdaagse, verzets-wandeltochten, beschuldigingen van collaboratie en het wandelen op de puinhopen direct na de oorlog. Nadien groeide de Vierdaagse stapsgewijs uit tot het grootste evenement van vandaag de dag.

De tentoonstelling belicht dit en meer van de Vierdaagse in tijden van oorlog en vrijheid. Ontdek en beleef het in en rondom het Bevrijdingsmuseum. Geproduceerd dankzij financiële steun van het vfonds (Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg) en in samenwerking met de Stichting DE 4DAAGSE en de Stichting Liberation Route Europe.

Bron foto: G. G. Driessen, Groesbeek

 



Routes of Liberation. European Legacies of WW2
06-06-2016

Vanaf 6 juni t/m 31 augustus 2016 is de inmiddels internationaal befaamde tentoonstelling ‘Routes of Liberation.European Legacies of the Second World War’ te zien in het Bevrijdingsmuseum in Groesbeek. Eerder was de expositie al te zien in dit museum, maar deze komt wegens succes opnieuw in de schijnwerpers te staan. 

Voor het eerst in de geschiedenis hebben Europese landen de handen ineengeslagen om vanuit ‘multiperspective storytelling’ te laten zien hoe zij de Tweede Wereldoorlog en de bevrijding hebben ervaren. Dat gebeurt in deze unieke multimediale en reizende tentoonstelling. Perspectieven vanuit vijf landen worden gepresenteerd: Duitsland, Polen, Nederland, Frankrijk en Groot-Brittannië. Een absolute must see voor iedereen. Op indringende wijze blijkt hoe de geschiedenis werd en wordt ervaren. Persoonlijke verhalen, filmbeelden, tijdslijnen en unieke foto’s uit vooraanstaande oorlogs- en bevrijdingsmusea in Europa tonen de gezamenlijke Europese nalatenschap. De rode draad hierbij is: hoe werd de vrijheid verloren, hoe werd deze herwonnen en hoe kunnen we de vrijheid behouden.

Vooraanstaande musea werkten mee aan dit project, waaronder het Alliiertenmuseum Berlin, het Mémorial de Caen, het Museum of the Second World War in Gdansk en het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 in Groesbeek. De tentoonstelling wordt opnieuw onder de aandacht gebracht in het kader van de 100ste Vierdaagse dankzij financiële steun van het vfonds (Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg) en in samenwerking met de Stichting DE 4DAAGSE en de Stichting Liberation Route Europe.Deze stichtingwerkt samen met ruim 60 internationale partners aan het uitrollen van de route die de geallieerden door Europa aflegden om een eind te maken aan de Tweede Wereldoorlog. De 3.000 kilometer lange route begint in Zuid-Engeland en voert via Normandië onder meer door België en Zuidoost-Nederland richting Berlijn. De Liberation Route Europe werd op 6 juni 2014 officieel gelanceerd op de stranden van Normandië, precies 70 jaar na D-Day.



De Polen. Bevrijders in Ballingschap
20-11-2015

Ze vochten met de geallieerden voor onze vrijheid maar werden zelf niet bevrijd. Hun geschiedenis vormt een van de meest aangrijpende en tegelijkertijd minst belichte verhalen uit de bevrijdingsperiode. Van 20 november 2015 t/m 31 mei 2016 wordt dit belangwekkende onderwerp belicht in een tijdelijke tentoonstelling van het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 te Groesbeek.

De Tweede Wereldoorlog begon in Polen en de bezetting was hier zeer repressief. De meest beruchte concentratie- en vernietigingskampen waren in Polen te vinden: Treblinka, Sobibor, Auschwitz. Maar vanaf het begin van de oorlog had Polen ook een grote, sterke verzetsbeweging. In het najaar van 1944 deed het gewapende verzet zelfs een poging Warschau te bevrijden.

Daarnaast waren er heel veel Polen actief buiten hun thuisland. Ze sloten zich aan bij de geallieerde legers om in ballingschap door te vechten tegen het nationaalsocialisme. Zij vochten in Noord-Afrika, Italië, Normandië en bij Operatie Market Garden, de bevrijding van Brabant en Noordoost-Nederland.

Hun wapenspreuk was ‘Voor uw en onze vrijheid’, maar toen aan het einde van de oorlog West-Europa haar vrijheid vierde werd Polen een satellietstaat van de Sovjet-Unie. Een bittere teleurstelling voor de soldaten die ons bevrijd hadden. Veel Polen bleven hun hele leven in Groot Brittannië of Nederland.

Bijzondere topstukken en beeldmateriaal zijn afkomstig uit Nederlandse en Poolse musea: het Generaal Maczek Museum in Breda, het Nationaal Tweede Wereldoorlog Museum in Gdańsk, het Poolse Leger Museum in Warschau, het Eyewitness Museum Beek en het Centrum Wiskunde & Informatica Amsterdam. Te zien zijn o.a. een Enigma-machine en de uniformen van de generaals Sosabowski en Maczek. Indrukwekkende foto’s worden afgewisseld met verrassende persoonlijke verhalen over bijv. de beer Wojtek, de mascotte van een van de Poolse eenheden.

 

Polacy Wyzwoliciele na wygnaniu 

Walczyli z aliantami za naszą wolność, ale sami nigdy nie zostali wyzwoleni.  Opowieść o Polakach jest jedną z najbardziej wzruszających i jednocześnie najmniej wyeksponowanych opowieści w historii wyzwolenia. Od 20 listopada 2015 roku do 31 maja 2016 roku  ten interesujący temat zostanie przybliżony w czasowej wystawie w Narodowym Muzeum Wyzwolenia 1944-1945 w Groesbeek, Holandia. II Wojna Światowa rozpoczęła się w Polsce, a okupacja tutaj była bardzo represyjna. To właśnie w Polsce znajdowały się najbardziej cieszące się złą sławą obozy koncentracyjne i obozy zagłady: Treblinka, Sobibór, Auschwitz. Ale od momentu rozpoczęcia wojny Polska miała także duży i silny ruch oporu.

Jesienią 1944 roku opór zbrojny podjął próbę wyzwolenia Warszawy. Dodatkowo, wielu Polaków było aktywnych poza granicami swojego kraju. Wstąpili do wojsk sprzymierzonych, aby walczyć na wygnaniu przeciwko narodowemu socjalizmowi. Walczyli w Afryce Północnej, we Włoszech, w Normandii oraz brali udział w Operacji Market Garden, Wyzwoleniu Brabancji i Północno-Wschodniej Holandii. 

Walczyli z aliantami o wyzwolenie Holandii, a ich mottem było “Za waszą i naszą wolność”. Jednak Polska nie została wyzwolona pod koniec wojny. Od 20 listopada 2015 roku do 31 maja 2016 roku Muzeum Wyzwolenia pokazuje tę atrakcyjną historię okupacji, wygnania, walki, głębokiego rozczarowania oraz budowania nowego życia z dala od domu.

Niezwykłe eksponaty oraz obrazy pochodzą z holenderskich i polskich muzeów: Muzeum Generała Maczka w Bredzie, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Eyewitness Museum Beek oraz Centrum Matematyki i Informatyki Amsterdam. Do zobaczenia są między innymi: maszyna Enigma oraz mundury generała Sosabowskiego i Maczka. Imponujące zdjęcia przeplatają się z zaskakującymi opowieściami, między innymi o niedźwiedziu Wojtku, maskotce polskich jednostek.

 



Songs of Liberation
24-04-2015

We kennen allemaal de beelden van de Bevrijding, nu 70 jaar geleden. Juichende mensen, piano’s die spontaan op straat werden gezet, meisjes die soldaten zoenden en achterop de motor klommen. Maar hoe klonk die bevrijding? Welke muziek werd er gespeeld? Dat is veel minder bekend. Het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 geeft van 24 april t/m 1 november 2015 hierop het antwoord met een nieuwe tentoonstelling en speciale activiteiten.

We denken bij bevrijdingsbeelden meteen aan jazz, maar zelden was er bij de foto- en filmopnames ook een microfoon aanwezig. Bijna altijd is de jazz die in documentaires over de bevrijding te horen is, later over de beelden heen gemonteerd. De werkelijke muziek van de bevrijding was juist veelzijdiger. Aan de hand van een unieke collectie van meer dan 300 stukken bladmuziek (recent vanuit de VS geschonken aan het Bevrijdingsmuseum) wordt de muziek van de bevrijding in deze tijdelijke tentoonstelling ‘Songs of Liberation’ gereconstrueerd. Van de foxtrot tot de swing, van haastig geschreven bevrijdingsliederen tot internationale hits.

Songs of Liberation kijkt ook verder dan de zomer van 1945. Van de introductie van jazz in Nederland in de jaren ’20 naar censuur en Schlager-muziek in de bezettingsjaren. Na de oorlog bloeide de Amerikaanse en Britse muziek op, van jazz tot rock ’n roll en popmuziek. Naast historische opnames zijn er dankzij samenwerking met de afdeling American Studies van de Radboud Universiteit Nijmegen, tevens moderne reconstructies te horen van nummers die nooit zijn opgenomen zoals o.a. ‘Snoezepoes’, ‘The Tommy Song’, ‘Het Vrije Nederland’ en de ‘Sten Gun Walk’. Er kan in de tentoonstelling ook gedanst worden op authentieke dansinstructies.

Boek en educatief programma

Ter gelegenheid van deze tentoonstelling wordt er tevens een nieuw rijk geïllustreerd boek gepubliceerd getiteld ‘Soundtrack van de Bevrijding’, auteur prof.dr. Frank Mehring, afd. American Studies, Radboud Universiteit Nijmegen. Dit boek van Uitgeverij Van Tilt is vanaf 24 april a.s. verkrijgbaar in de boekhandel en in de museumwinkel van het Bevrijdingsmuseum. Ten behoeve van de tentoonstelling ‘Songs of Liberation’ is er ook een lesbrief en ander vernieuwend educatief materiaal samengesteld voor het basis- en middelbaar onderwijs i.s.m. Musidesk Rijnbrink Groep, Get Vibes Music Academy en Het Musiater.

Openingsconcert

Op 23 april a.s. van 19.30-21.30 uur vindt er in de Erekoepel van het Bevrijdingsmuseum een spetterend openingsconcert plaats, getiteld ‘Songs of Liberation’. Dit concert, opgezet door de afd. American Studies van de Radboud Universiteit Nijmegen met Jens Barnieck, wordt o.a. uitgevoerd door de Dansschool



Soldiers. Operatie Market Garden en het Rijnlandoffensief'
26-09-2014

In 1944-1945, nu 70 jaar geleden, volgden de grootste luchtlandingsoperatie van de Tweede Wereldoorlog en het grootste geallieerde offensief in Noordwest-Europa elkaar binnen een half jaar op, in ditzelfde gebied. Deze operaties hadden grote gevolgen voor de levens van burgers en militairen.

Tijdens Operatie Market Garden en het Rijnlandoffensief werd fel gevochten om het lot van Europa. Niet alleen door de veelbesproken generaals die de operaties bedachten, maar vooral door de vele duizenden soldaten die iedere dag weer hun leven riskeerden aan het front. Soldiers kijkt naar de realiteit van het leven van deze soldaten vanuit geallieerd en Duits perspectief. Van hun training en bewapening tot hun angsten en idealen: de bezoeker wordt meegenomen in een afwisselende ontdekking van praktische feiten en persoonlijke ervaringen uit het soldatenleven.

Soldiers. Operatie Market Garden en het Rijnlandoffensief is een dynamische, vernieuwende tentoonstelling die historische verhalen en objecten combineert met moderne media en aangrijpend beeldmateriaal. Een grensoverschrijdende geschiedenis van héél dichtbij.

Mede mogelijk gemaakt door:



Routes of Liberation. European Legacies of the Second World War.
01-09-2014
Voor het eerst in de geschiedenis hebben Europese landen de handen ineengeslagen om vanuit ‘multiperspective storytelling’ te laten zien hoe zij de Tweede Wereldoorlog en de bevrijding hebben ervaren. Dat gebeurt in deze unieke multimediale en reizende tentoonstelling. Perspectieven vanuit vijf landen worden gepresenteerd: Duitsland, Polen, Nederland, Frankrijk en Groot Brittannië. Een absolute must see voor iedereen. Op indringende wijze blijkt hoe de geschiedenis werd en wordt ervaren. Persoonlijke verhalen, filmbeelden, tijdslijnen en unieke foto’s uit vooraanstaande oorlogs- en bevrijdingsmusea in Europa tonen de gezamenlijke Europese nalatenschap. De rode draad hierbij is: hoe werd de vrijheid verloren, hoe werd deze herwonnen en hoe kunnen we de vrijheid behouden.

Vooraanstaande musea werkten mee aan dit project, waaronder het Alliiertenmuseum Berlin, het Mémorial de Caen, het Museum of the Second World War in Gdansk en het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 in Groesbeek..

De tentoonstelling werd geproduceerd dankzij financiële steun van het vfonds (Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg) en onder auspiciën van de Stichting Liberation Route Europe. Deze stichting werkt samen met ruim 60 internationale partners aan het uitrollen van de route die de geallieerden door Europa aflegden om een eind te maken aan de Tweede Wereldoorlog. De 3.000 kilometer lange route begint in Zuid-Engeland en voert via Normandië onder meer door België en Zuidoost-Nederland richting Berlijn. De Liberation Route Europe werd op 6 juni jl. officieel gelanceerd op de stranden van Normandië, precies 70 jaar na D-Day.




Van Drees tot Frank Sinatra. De jaren van wederopbouw na WO2
18-12-2013

De oorlog was voorbij, de toekomst stond voor de deur. Maar hoe zagen de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog er eigenlijk uit? Deze nieuwe tijdelijke tentoonstelling in het Bevrijdingsmuseum geeft van 18-12-2013 t/m 24-08-2014 hierop het antwoord.

De tweede helft van de jaren ’40 en het begin van jaren ’50 zijn ongemeen boeiend, maar staan niet altijd evenredig hiermee in de schijnwerpers. Ingeklemd tussen het einde van de oorlog, de periode van economische voorspoed, de verzorgingsstaat en de consumptiemaatschappij, vormen deze jaren een belangrijk scharnierpunt in de 20e eeuwse geschiedenis. Het Bevrijdingsmuseum laat dit nu allemaal zien en beleven: de aanpak van de puinhopen, de doorbraakpogingen in de politiek, de drang naar moreel herstel, de verhouding met onze Duitse buren, de nieuwe cultuur,

Nederlands-Indië, het Marshallplan, de beginnende Koude Oorlog en de samenwerking in Europa. Het tijdperk van premier Drees begon, Annie M.G. Schmidt startte haar radiocarrière, coca-cola, jazz & swing kregen Nederland in zijn greep en de ANWB zette het toerisme op de kaart. Nieuwe muziek, nieuwe mode, maar ook het debat over hoe Nederland weer groot moest worden.

De bezoeker loopt door de wederopbouwstraat, luistert naar de klanken van naoorlogse jazz, ontdekt de beginjaren van de Wegenwacht en bekijkt de wijde plooirokken van de naoorlogse mode. Ervaar een feest van herkenning en leer iets nieuws. ‘Van Drees tot Frank Sinatra. De jaren van wederopbouw na WO2’ laat één van de belangrijkste spil- en draaipunten zien van de Nederlandse geschiedenis in de 20eeeuw.


Deze tentoonstelling kwam tot stand mede in samenwerking met American Studies van de Radboud Universiteit Nijmegen en NTR Na de Bevrijding.



Canadian War Brides. Enkele reis naar de liefde
07-06-2013
Van 7 juni t/m 17 november 2013 exposeert het Bevrijdingsmuseum een bijzondere museumcollectie uit Canadadie nog nooit eerder in Nederland te zien was.
Canadian War Brides toont het verhaal van Nederlandse oorlogsbruiden in Canada. Velen van ons zijn bekend met het liedje ‘Trees heeft een Canadees’, maar we weten heel weinig over de vrouwen die hun liefde overzee achterna gingen. Dit verandert na het zien van deze tentoonstelling: de prachtige schilderijen van Beverly Tosh, zelf dochter van een oorlogsbruid, originele bruidsjurken, overige voorwerpen, documenten, foto’s en films verbeelden het meeslepende verhaal.


Omringd door oorlog en gevaar werden vluchtige romances met Canadese soldaten snel liefdes voor het leven. Kort na de Tweede Wereldoorlog trokken duizenden Nederlandse vrouwen naar Canada om bij hun oorlogsliefde te zijn. De schilderes Beverly Tosh schilderde 22 portretten, verzamelde hun indrukwekkende verhalen en memorabilia. Tezamen vertellen ze de geschiedenis van vele bruiden.



 

 



‘Alle kinderen, ze zijn weg’
01-03-2013
In 2013 is het 70 jaar geleden dat op 6 en 7 juni 1943 bijna 1.300 kinderen werden gedeporteerd naar het vernietigingskamp Sobibor in Polen. Alle Joodse kinderen onder de 17 jaar moesten weg uit Judendurchgangslager Vught. Er werd gezegd dat de kinderen naar een ‘kinderkamp‘ zouden worden gebracht, omdat Kamp Vught te vol was.




Het Bevrijdingsmuseum laat van 1 maart t/m 20 mei 2013 dit indrukwekkende verhaal zien in de tijdelijke tentoonstelling ‘Alle kinderen, ze zijn weg’. De levensverhalen van betrokken kinderen en ooggetuigenverslagen van gevangenen en omstanders brengen de gebeurtenissen dichterbij en geven de bezoeker een scherp en bewogen beeld van het verloop van deze chaotische dagen. De gebeurtenissen rond de Kindertransporten uit Kamp Vught vormen tegelijkertijd een tijdloze geschiedenis van buitensluiting, stigmatisering en vervolging.
Het verhaal van de Kindertransporten wordt door getuigenissen uit dagboeken, brieven en interviews op chronologische wijze verteld. De verhalen zijn te lezen en te beluisteren d.m.v. wanden, schermen en paaltjes rondom een symbolische barak die als middelpunt fungeert.

Door de Stichting Sobibor is educatief materiaal ontwikkeld dat betrekking heeft op de Kindertransporten, getiteld: Joodse Kinderen in Kamp Vught. Het bestaat uit een lespakket en een dvd waarin acht overlevenden van de kampen hun verhaal vertellen. Voor scholen wordt een bezoek en/of rondleiding zo extra interessant en ingebed in een educatieve context. Voor jongeren is dit een grote impuls om het verhaal beter tot zich te nemen en stil te staan bij wat zich in 1943 heeft afgespeeld.

De tentoonstelling is tot stand gekomen in samenwerking met Nationaal Monument Kamp Vught en de Stichting Sobibor en is gerealiseerd dankzij bijdragen van de Provincie Noord-Brabant, het Vfonds, het VSB-fonds, Stichting Levi Lassen en het Prins Bernhard Cultuurfonds.



Forever Free. Dansen en Oorlog in de Frontstad.
03-05-2012 - 17-02-2013

Het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 in Groesbeek toont van 3 mei 2012 tot en met 17 februari 2013 de spannende beleving van de bevolking van Nijmegen en omgeving gedurende het laatste oorlogsjaar. Deze tentoonstelling komt in de plaats van de eerder geplande 'Dancing in Bomb Shelters. My diary of Holland in WWII' van Johanna Wycoff.

Hoewel Arnhem tijdens Operatie Market Garden een brug te ver was, had Nijmegen vanaf 20 september 1944 zijn vrijheid teruggekregen. Maar er kwamen nieuwe gevaren op de inwoners af. Nijmegen werd frontstad. Het centrum en het zuiden van de stad waren in geallieerde handen, het gebied ten noorden en oosten van Nijmegen was Duits. De frontlinie liep dwars door de Betuwe en vervolgens door de Ooijpolder, langs Groesbeek richting Mook en was ten gevolge van hevige gevechten voortdurend in beweging. De regio werd een half jaar lang bestookt met Duitse riviertorpedo’s, granaten en bommen. Veel mensen leefden als ratten in schuilkelders. In de stad verbleven duizenden geallieerde militairen, Nijmegen was één groot legerkamp.

Ondanks het enorme gevaar hing er ook de sfeer van bevrijding in de stad. Het vrijheidsgevoel en de behoefte aan ontspanning en vertier kregen een uitlaatklep op dansavonden in Concertgebouw 'De Vereeniging', in meisjespensionaten, villa’s, noodhospitalen, fabrieken, scholen en gewone café’s. Jonge mensen opgegroeid in de bezettingstijd proefden voor het eerst van de vrijheid. Omringd door oorlogsgeweld bloeiden er toch vele liefdes op tussen geallieerde soldaten en Nederlandse meisjes.

In de frontstadperiode werden er uit het gebied van de Betuwe en het Rijk van Nijmegen zo’n 90.000 mensen geëvacueerd. De regio behoorde tot de zwaarst getroffen delen van Nederland. In Nijmegen waren 2.200 burgers ten gevolge van oorlogshandelingen omgekomen, waren er duizenden invaliden en telde men even zovele verwoeste en beschadigde huizen.

Op 8 februari 1945 kwam de finale naar de vrijheid in zicht: Forever Free! Op deze dag ging het grote Rijnlandoffensief van start. Vanuit het Rijk van Nijmegen trokken 500.000 geallieerde soldaten Duitsland in, waar de strijd om de Niederrhein begon. Het was de grootste en beslissende geallieerde campagne in West-Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog. Nooit eerder werd vanaf Nederlands grondgebied zo’n grote militaire operatie ingezet.

De tentoonstelling Forever Free. Dansen en Oorlog in de Frontstad laat het allemaal zien, horen, beleven en begrijpen. Wetenschappelijke gegevens, prachtige dagboeken, kervende geluidsfragmenten, prangende filmbeelden en nog niet vertoond fotomateriaal brengen de bezoeker terug naar de tijd van toen.



Diet Kloos&Paul Celan: mijn stem overleefde
17-11-2011

Diet Kloos & Paul Celan: Mijn stem overleefde

Van 24 november 2011 t/m 22 april 2012 toont het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 te Groesbeek het leven van de jonge verzetsvrouw Diet Kloos-Barendregt en de joodse Duitstalige dichter Paul Celan.

Diet Kloos wordt op 9 mei 1924 in Dordrecht geboren. Als de oorlog uitbreekt zit ze nog op de middelbare school. Al vroeg, in februari 1941, raakt ze betrokken bij de ondergrondse, verspreidt illegale kranten en helpt onderduikers. Haar grote liefde is verzetsman Jan Kloos, een bijna afgestudeerde bioloog. In november 1944 trouwen ze. Het huwelijk duurt slechts enkele weken. Begin december worden ze thuis in Dordrecht opgepakt en overgebracht naar de gevangenis in Utrecht. Diet ziet haar man nog één keer, dan is hij door de SD verhoord en gemarteld. Jan Kloos wordt op 30 januari 1945 in Amsterdam gefusilleerd. Diet komt vrij, keert terug naar Dordrecht, duikt onder, wordt hoofdkoerierster en houdt zich nu ook bezig met wapentransporten. Ze komt de oorlog door maar beleeft uitgeput en sterk vermagerd een bevrijding vol rouw.

In 1949 is de jonge weduwe voor een korte vakantie in Parijs. Bij toeval ontmoet ze op een terras de dichter Paul Celan. Hij is op 23 november 1920 geboren in Czernowitz, destijds gelegen in Roemenië. Zijn ouders zijn Duitssprekende joden. Zijn jeugd wordt getekend door antisemitisme. In 1942 worden zijn ouders door de nazi’s gedeporteerd en vermoord. Celan weet als dwangarbeider in een werkkamp ternauwernood te overleven. Door hun
oorlogservaringen herkennen Diet Kloos en Paul Celan zich in elkaar. Er ontstaat een contact dat uitmondt in een intieme vriendschap. De korte liefdesgeschiedenis komt onder meer tot uitdrukking in een correspondentie. De twaalf handgeschreven brieven van Celan aan Kloos bleven bewaard. Ook de drie gedichten die hij haar schenkt. Waaronder de wereldberoemde Todesfuge, dat wordt beschouwd als hét gedicht over de Holocaust. Deze unieke documenten zijn in de tentoonstelling te zien.



Krabbels en Klodders
06-03-2011

Van 21-04-2010 t/m 07-03-2011

'Krabbels en Klodders' is een bijzonder manuscript uit de Tweede Wereldoorlog. Het geeft een getekend beeld van het laatste jaar van de bezetting, van april t/m de Bevrijding in mei 1945. Radiotechnicus Frans Brouwer heeft het manuscript in het grootste geheim geschreven en getekend.



The Games must go on...Olympische Spelen, politiek en mensenrechten.
29-06-2010

Van 19 november t/m 31 maart 2010

De tentoonstelling laat twee kanten van één medaille zien: enerzijds de sportieve schoonheid van de Olympische Spelen, anderzijds een terugblik op de gespannen verhouding tussen sport, politiek en mensenrechten.

Sportieve prestaties van Nederlandse atleten en de uiteindelijke winnaars vanaf 1936 komen ruim aan bod. Daarnaast vertoont de tentoonstelling vele Olympische Spelen die op het onderdeel mensenrechten, niet de eerste plaats verdienden.



‘Liefde in oorlogstijd. Vlinders in de buik van de jaren ‘40’
24 oktober 2008 t/m 1 november 2009

De Tweede Wereldoorlog beïnvloedde het liefdesleven van een hele generatie mensen. Ze kregen - zoals altijd - vlinders in hun buik: in de schuilkelder, de onderduik, of doodgewoon op straat. De tentoonstelling ‘Liefde in oorlogstijd’ laat zien hoe mensen onder moeilijke omstandigheden weten te overleven. En hoe gevoelens alles kunnen doorbreken. Want wat zijn ‘goed’ en ‘fout’ in de liefde? De nieuwe expositie is te zien vanaf 24 oktober 2008 in het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945.

De band tussen liefde en oorlog is intiem en al zo oud als de mensheid. Wat de verhouding tussen deze zo bijzonder maakt, is dat onder de doodsbedreiging het leven, dus ook lief- desaffaires en liefdesverdriet, veel intenser beleefd wordt. Dit blijkt ook uit de vele per- soonlijke verhalen van echtparen en geliefden die samen de oorlog overleefden en hun ervaringen in de tentoonstelling delen met de bezoeker.

De tentoonstelling ‘Liefde in oorlogstijd’ werpt een licht op de menselijke kant van de oorlog. Voor de meeste mensen ging het leven, en dus ook de liefde, door, soms onderbroken door verblijf in schuilkelders, soms op onderduikadressen of tijdens gedwongen tewerkstelling in Duitsland. Zelfs in doorgangs- en concentratiekampen sloegen vonken over, en hield de liefde mensen op de been. Vele vrouwen vielen voor de strak in het uniform gestoken bezetter, of bevrijder. Volgens recent onderzoek kregen zo’n 8.000 Nederlandse vrouwen een kind van een bevrijder; opmerkelijk veel minder dan van een Duitse militair (ruim 30.000!). Het aantal liefdesrelaties heeft uiteraard nog veel hoger gelegen. Ook onderwerpen als de vervolging van homoseksuelen en de grootschalige prostitutie in de oorlogsjaren komen aan bod. En hoewel geen romantische liefde, ontbreekt de innige, onvoorwaardelijke vriendschap tussen soldaten in het leger ook niet in de tentoonstelling.

De liefde zelf is onvoorspelbaar en ongrijpbaar. Maar met onder andere persoonlijke foto’s, liefdesbrieven, huwelijksgeschenken en film- en geluidsopnames zijn de liefdesverhalen uit oorlogstijd tastbaar gemaakt. Een intieme expositie die je hart sneller doet kloppen!

De tentoonstelling ‘Liefde in oorlogstijd’ is te zien van 24 oktober 2008 tot en met 1 november 2009.



Een koffer vol hoop

 Bijna dagelijks zijn beelden te zien van vluchtelingen wereldwijd, vaak ondergebracht in provisorische kampen. Hun verhaal is het meest recente voorbeeld van een eeuwenoud probleem, dat ook in ons eigen land nog steeds actueel is. Al eeuwen vormt Nederland een opvangplaats voor mensen, die hun land ontvluchten omdat ze in hun bestaan worden bedreigd. Zo kwamen eind jaren ’30 duizenden Duitse joden naar Nederland, toen op 9 november 1938 met de Reichskristallnacht de openlijke vervolging van deze bevolkingsgroep begon.

De expositie Een koffer vol hoop vertelt het verhaal van de vluchtelingen van toen. Koffers gevuld met persoonlijke verhalen van alle betrokkenen. De vluchtelingen die legaal of illegaal de grens overkwamen. De marechaussee-
beambten die ‘ongewenste vreemdelingen’ moesten tegenhouden of uitzetten. De ambtenaren die moesten beslissen over de definitie van ‘in levensgevaar verkeren’. De comités, verantwoordelijk voor de opvang van de berooide vluchtelingen. De directeur van het vluchtelingenkamp Westerbork.

De komst van de Duits-joodse vluchtelingen naar Nederland plaatste de regering voor op dat moment onbekende problemen. Het onbegrip van de Nederlandse autoriteiten ten aanzien van de motieven van de vluchtelingen, werd goed verwoord door het hoofd van de grensbewaking, die in april 1933 (na de boycot-acties in Duitsland tegen joodse winkels) de Minister liet weten: “De Joden in Duitsland schijnen zich daar wel zeer gehaat te hebben gemaakt.”
De omgang met illegale vluchtelingen, het bepalen van een toegangsbeleid, de instructies voor marechaussee en grensbewaking vroegen om een duidelijk beleid. Tegelijkertijd moesten de vluchtelingen die wél werden toegelaten worden opgevangen en begeleid.

Lange tijd is dit overgelaten aan het particulier initiatief, maar na de  Kristall-nacht werd in de opdracht van de Nederlandse regering een vluchtelingenkamp gebouwd. De keuze viel in eerste instantie op Elspeet. Maar daartegen rezen bezwaren. Van de ANWB en van één van de buren: Koningin Wilhelmina. Toen werd het Westerbork. Westerbork vormde een desolate verblijfplaats: geïsoleerd gelegen in een kale omgeving, met nauwelijks contact met de lokale bevolking. Bovendien lag het kamp dichtbij de Duitse grens en zouden de vluchtelingen in geval van een Duitse inval als ratten in de val zitten. Niettemin arriveerden hier op 9 oktober 1939 de eerste joodse vluchtelingen uit Duitsland.



‘Nijmegen tussen bezetting en bevrijding’
24 april – 28 september 2008
Het dagelijks leven van Nijmegenaren tussen 1940 en 1945 is in beeld gebracht in deze allesomvattende tentoonstelling. De inval van de Duitse troepen, de vervolging van joden, het Nijmeegs verzet, het bombardement en de bevrijding zijn enkele van de thema’s die met vele nooit eerder vertoonde beelden en objecten worden getoond aan het publiek.

‘Helden en Heldinnen. Over landmijnen en lef, 1940-2040’
t/m 13 april 2008
In tijden van oorlog worden mijnen geplaatst die vaak nog lang nadat de vrede getekend is een gevaar voor de bevolking blijven. Nog regelmatig worden mijnen uit de Tweede Wereldoorlog tot explosie gebracht door een professioneel team ontmantelaars. De helden en heldinnen die mijnen van recente oorlogen in de hele wereld onschadelijk maken staan centraal in deze expositie.

‘Bombardement op Nijmegen’
22 februari 2008 – 14 maart 2008

De tentoonstelling belicht de belangrijkste periodes van ernstig luchtgevaar in de grensregio in de jaren 1944-1945, uitmondend in vooral de zware bombardementen van de geallieerden op Nijmegen. Het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 laat het verloop en de achter-gronden van deze historische gebeurtenis zien, alsmede de gevolgen ervan voor de burger- bevolking. Duidelijk wordt welke sporen deze dramatische gebeurtenissen hebben nagelaten in het individuele en collectieve geheugen van tijdgenoten en navolgende generaties, alsook van het versteende geheugen van de stad.



Getekend geboren: kinderen van ‘foute’ ouders’
1 mei 2007 - 31 januari 2008

Het Bevrijdingsmuseum toont vanaf  mei de tentoonstelling ‘Getekend geboren: kinderen van "foute" ouders, 1931-2010’. Deze expositie geeft een overzicht van de invloed die de Tweede Wereldoorlog gehad heeft (en nog heeft) op de kinderen van ouders, die in de oorlogsjaren de zijde van de bezetter kozen. Een gevoelig thema, dat te lang onderbelicht is gebleven en bij deze groep Nederlanders een stil en knagend verdriet heeft veroorzaakt. Niet in het minst door de houding van de bevolking na de oorlog. Men weet nog precies wie erbij waren. De kinderen van NSB’ers droegen ongewild deze last met zich mee.

“De bevrijding was er, maar eigenlijk niet helemaal voor ons”, zo zegt een van de geïnterviewden. Het leverde allerlei individuele en maatschappelijke problemen op, maar zorgde er soms ook voor dat de betreffende kinderen zich op een zeer intensieve wijze willen inzetten voor mens en maatschappij. Toch voelde en voelt men zich “getekend geboren”, zelfs tot in de tweede generatie.

Mensen die tijdens de oorlog kozen voor de kant van de bezetter noemen we ‘fout’. Dat waren ca. 150.000. Na de oorlog zijn veel van deze ‘foute’ Nederlanders voor de rechter gebracht en gestraft. Daarnaast zijn er ook velen door hun buurt, familie en collega’s gestraft. Het waren immers verraders en veel mensen wilden niets meer met hen te maken hebben.
De tentoonstelling ‘Getekend geboren’ gaat over hun kinderen. Dat zijn er zo’n 250.000 tot 300.000. Ook zij kregen vaak de schuld en straf voor wat hun ouders hadden gedaan.

De expositie bestrijkt de periode vanaf de oprichting van de NSB tot de nabije toekomst en de vraag is of er nu opnieuw groepen kinderen zijn die zich buitengesloten voelen door de keuzes van hun ouders.



UIt de as van Sobibor
01-06-2007

Van 6 juni tot 30 september is de tentoonstelling 'Uit de as van Sobibor' te zien in het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945. De tentoonstelling is gebouwd door het museum van het voormalige concentratiekamp Sobibor in Polen.

Sobibor was één van de grootste vernietigingskampen uit Nazi-Duitsland ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. In dit kamp zijn circa 250.000 mensen vermoord, voornamelijk Joden en ook Roma en niet Joodse-Polen. Het kamp Sobibor werd in 1942 gebouwd in de buurt van Chelm (district Lublin).



Geen Kinderspel
27 februari 2007 - 28 mei 2007

Het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 toont vanaf 27 februari t/m 28 mei a.s. de expositie Geen Kinderspel (No Childs Play). Het vaak zelfgemaakte speelgoed van Joodse kinderen in de Tweede Wereldoorlog staat hierin centraal. De expositie toont hoe belangrijk speelgoed is voor kinderen in oorlogstijd en vertelt de verhalen van de toenmalige kinderen. Speelgoed als symbool van overlevingskracht en troost, zoals een knuffel, een auto, een beer, een vliegtuigje, een pop of een op Theresiënstadt gebaseerd monopolyspel.

Eén van de schitterende stukken speelgoed is de beer ‘Arosall’ van Michael Floerman. Michael was 4 jaar toen hij met zijn familie in kamp Westerbork gevangen werd gezet. Hij mocht één ding meenemen en dat was zijn beer, gekleed in een streepjespakje. Vanuit Westerbork ging hij naar het concentratiekamp Bergen-Belsen. De beer was daar zijn enige vriend.

De expositie heeft helaas ook een duidelijke actualiteitswaarde. Hoewel de Holocaust onmogelijk vergeleken kan worden met welk oorlogsdrama dan ook, zijn er parallellen met onze tijd te trekken. Ook nu woeden oorlogen, waarin mensen vanwege hun etnische of religieuze achtergronden worden vervolgd. Ook nu nog raken kinderen geïsoleerd omdat ze anders zijn en worden ze vanwege dit 'anders-zijn' gepest. En ook nu nog heeft ieder kind wel een stuk speelgoed, dat hem dierbaar is en hem in staat stelt de werkelijkheid even te vergeten.

De expositie staat bekend als een zeer grote publiekstrekker en is afkomstig van het internationaal befaamde Herinnerings- en Documentatiecentrum Yad Vashem in Jeruzalem,
Voor met name het basisonderwijs heeft het museum een speciaal educatief programma rond deze tentoonstelling samengesteld.



Rose Jakobs: de Roos die nooit bloeide
29 september 2006 - 15 december 2006

Tentoonstelling over het dagboek van Rose Jacobs, een Duits meisje dat in 1938 met haar familie naar Nederland vluchtte en in Gelderland terecht kwam. Toen hier de oorlog uitbrak, dook de familie Jakobs onder. Rose hield jarenlang een dagboek bij. Dit is een aangrijpend verslag van een gekooid leven, van een jong meisje dat dag in dag uit opgesloten zit, geen lawaai mag maken, afhankelijk is van anderen en hartstochtelijk naar haar vrijheid verlangt. Het geeft tevens een indrukwekkend beeld van het alledaagse leven van joodse onderduikers. Juist op het moment dat het einde van de oorlog in zicht kwam, sloeg het noodlot toe: toen Rose eindelijk de frisse buitenlucht langs haar wangen kon voelen, kwam ze door een bomscherf om het leven.



Anne Frank: een geschiedenis voor vandaag
27 april 2006 - 22 oktober 2006

De expositie vertelt het leven van Anne Frank en haar familie o.a. aan de hand van citaten uit het dagboek en foto's uit het album van de familie Frank. Belangrijke historische gebeurtenissen uit Anne's tijd, zoals de opkomst van het nationaal-socialisme en de holocaust, worden in beeld gebracht. Andere ooggetuigen vertellen over hun eigen ervaringen. Bovendien wordt verder ingegaan op meer algemene thema's zoals nationalisme, tolerantie en persoonlijke verantwoordelijkheid. Deze onderdelen dagen de bezoeker uit om na te denken over parallellen en verschillen tussen gebeurtenissen uit het verleden en het heden. Door de brede context van bezetting en jodenvervolging maakt de expositie duidelijk hoe actueel de thema's vervolging en onderdrukking helaas nog altijd zijn.

De tentoonstelling is gemaakt door de Anne Frank Stichting in Amsterdam en het Anne Frank Zentrum in Berlijn en tweetalig (Nederlands/Duits) opgezet. Wereldwijd werd de tentoon- stelling al in 42 landen getoond en trok tot nu toe tien miljoen bezoekers. Het is de meest bezochte Nederlandse tentoonstelling in het buitenland.

Het dagboek van Anne Frank is één van de meest gelezen boeken ter wereld. Sinds het in 1947 voor het eerst werd uitgegeven door de vader van Anne, die als enige van de familie de oorlog overleefde, is het door miljoenen mensen gelezen. Steeds weer nieuwe generaties krijgen door het lezen van dit dagboek een indringend beeld van de jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog. Hoewel het nationaal-socialisme in 1945 militair verslagen werd, spookt dat gedachtegoed in diverse gedaantes nog steeds rond in de wereld van vandaag. Antisemitisme en racisme zijn niet verdwenen: er zijn nog steeds mensen die vinden dat de ene mens meer waard is dan de andere, of dat bepaalde volken minderwaardig zijn.



'Licht in het Donker: het Philips-Kommando'
18 januari 2006 - 18 april 2006

In de expositie 'Licht in het Donker: Het Philips-Kommando' wordt een beeld gegeven van een unieke vorm van industriële tewerkstelling van gevangenen binnen het prikkeldraad van het Kamp Vught. Uniek, omdat in geen enkel ander kamp een particulier bedrijf de gelegenheid heeft gekregen om productie-activiteiten op deze schaal binnen dat prikkeldraad te verrichten.

Begin 1943 heeft de Philips-directie na lange aarzeling gevolg gegeven aan het dringende verzoek uit 'Berlijn' om in het concentratiekamp de Speciale Werkplaats B677 te vestigen. Met de SS was vooraf een grote mate van eigen zeggenschap overeengekomen, die ook lange tijd in stand kon worden gehouden. Ruim 3.100 gevangenen (10 procent van het totaal), hebben kortere of langere tijd deel uitgemaakt van het daar werkzame Philips-Kommando. Philips probeerde zoveel mogelijk gevangenen, mannen en vrouwen, joden en niet-joden, aan werk te helpen. In een relatief veilige omgeving maakten zij onder meer radiotoestellen, knijpkatten en scheerapparaten. Voor anderen werd werk bedacht op een Rekenkamer, Schrijfkamer of Tekenkamer. Jonge joodse vrouwen konden worden ingezet onder het voorwendsel dat alleen zij over het vereiste 'Fingerspitzengefühl' beschikten voor het maken van 'kriegswichtige' radiobuizen. Werken in het Philips-Kommando heeft voor de 600 joodse gevangenen lange tijd vrijstelling betekend van transporten. Toen zij toch in juni 1944 werden gedeporteerd naar het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau, werden zij niet voor de gaskamers geselecteerd. Na korte tijd zijn zij vanuit andere kampen als 'Philips Facharbeiter' tewerkgesteld bij bedrijven in Reichenbach. Bijna 400 van de 500 gedeporteerde joodse Philips-medewerkers hebben zo de oorlog overleefd. Bij de expositie is een aantrekkelijk informatieboekje uitgegeven, dat u in de museumwinkel te koop is. In de expositie wordt de opbouw, groei, bloei en neergang van de werkplaats en van het Philips-Kommando verbeeld. Interessante voorwerpen zijn speciaal voor deze expositie in bruikleen verkregen van oud-gevangenen en hun nabestaanden. Sommige foto's, tekeningen en voorwerpen zijn voor het eerst te zien.

In de expositie worden de dilemma's van de multinational Philips nader belicht. Directeur Frits Philips zei na de oorlog dat het werk in Vught zijn merkwaardigste activiteit was tijdens de bezetting. Hachelijk spel, heimelijk verzet en gecamoufleerde sabotage komen in allerlei vormen aan de orde. Daarnaast wordt duidelijk dat dankzij Philips het bestaan van de betrokken gevangenen is verzacht.



Jong zijn in de jaren ´40 (2005)
23 april 2005 - 31 december 2005

In het kader van 60 jaar Vrijheid presenteert het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 vanaf 23 april 2005 de tentoonstelling ´Jong zijn in de jaren ´40'. Jong zijn in Nederland en Duitsland betekende destijds, dat een deel van de jeugd werd doorgebracht in oorlogs- en bevrijdingstijd.

Centraal staat de bezettings- en bevrijdingstijd en de periode van wederopbouw/Europese samenwerking van de wijde grensregio in de provincie Gelderland en Nordrhein-Westfalen, waarbij het project zich richt op huidige en toekomstige generaties. In het kader van dit project is er een speciale telefoonlijn geopend waarlangs de mensen hun verhaal of voorwerp (ter schenking aan het museum) uit hun jeugd in oorlogs- en bevrijdingstijd kunnen aanmelden: 024-3976662.

Belangrijke thema's uit het leven van de jeugd worden in de tentoonstelling in beeld en tot leven gebracht, zoals de eerste kus, het lievelingsspeelgoed, sporten, dansen en de schooltijd. Thema's als romantiek en vriendschap, het onderwijs, verenigingsleven, vrije tijd en vermaak krijgen perspectief in het licht van de invloed die de oorlog hierop had. Aandacht wordt daarbij besteed aan het op de vlucht zijn, honger- en schaarste, het leven in de onderduik, aan het front, in de kampen, aan de ontluikende bevrijding en de vrijheid met zijn intense vreugde, maar ook met zijn verwarring en chaos.

In de expositie keert de bezoeker terug in de jaren van de jeugd, komt weer terecht in de huiskamer waar iedereen dicht op elkaar leefde, neemt weer even plaats in de schoolbanken, speelt de spelletjes uit die tijd en mijmert over de kalverliefdes, die ondanks alles gewoon opbloeiden. Maar ook andere herinneringen worden herbeleefd: het gedram van propaganda, het vòòr schooltijd uren in de rij staan voor eten, het verbod voor Joodse vriendjes om mee te gaan naar het zwembad, de niet meer toegestane populaire swingmuziek, het inslaan van de bommen…..En dan: de opluchting dat het voorbij is. De expositie is aangrijpend, intens en overrompelend, bij uitstek geschikt voor jong én oud.
  
De tentoonstelling maakt deel uit van het groots opgezette, grensoverschrijdende Nederlands-Duitse project "60 jaar Vrijheid". De rode draad binnen dit project is het verzamelen, vastleggen en toegankelijk maken van het historisch erfgoed, in de vorm van objecten, maar ook verhalen van burgers en veteranen.



Lili Marleen: Een Schlager schrijft geschiedenis (2004)
15 december 2004 - 15 april 2005

Van 15 december a.s. tot 15 april 2005 is in het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 te Groesbeek de tentoonstelling te zien over Lili Marleen, de grootste hit van de Tweede Wereldoorlog. Het is méér dan een soldatenlied over afscheid en een onzekere thuiskomst. Het oorspronkelijk Duitse lied was populair onder zowel Duitse als geallieerde troepen, omdat het de menselijke gevoelens in oorlogstijd zo treffend verwoordde: de scheiding van geliefden, heimwee, eenzaamheid en angst voor de dood. De uitwerking ervan reikt tot ver na de oorlog. Ook in deze tijd raakt Lili Marleen je nog steeds recht in het hart. In de tentoonstelling wordt het verhaal in beeld en geluid weergaloos tot leven gebracht.

De mythe van Lili Marleen werd grootgemaakt door artiesten als Lale Andersen, Marlene Dietrich, Bing Crosby en Perry Como. Het lied werd onderwerp van veel theater- en cabaretuitvoeringen, documentaires en speelfilms. In de laatste decennia bezongen zelfs Punk- en Heavy-metal bands Lili Marleen - een melancholisch wereldsucces vol tegenspraken.  
In talloze talen werd het lied vertaald. Er ontstonden steeds nieuwe varianten van het lied, maar ook parodieën en propagandistische gedichten. Zo riepen onder andere pamfletten van de Sowjets de Duitse soldaten op om naar hun Lili Marleen terug te keren. Norbert Schultze, componist van het lied met de toegankelijke melodie, kwam er na de oorlog dankzij Lili Marleen vrij goed vanaf, hoewel hij met liedjes als "Bomben auf Engelland" en "Vorwärts nach Osten" carrière had gemaakt.  Oproep! Het Bevrijdingsmuseum grijpt de gelegenheid aan om alles wat met het lied "Lili Marleen" te maken heeft en mogelijk nog bij de mensen thuis op zolder ligt te verzamelen. Zo is het museum op zoek naar de vele varianten die er destijds en ook na de oorlog van het lied onder de burgerbevolking in omloop waren. Alle versies die de mensen nog in hun hoofd of op schrift hebben zijn welkom! Ook is het museum op zoek naar voorwerpen die te maken hebben met muziek en cabaret in de oorlog. In het kader van een groots opgezet grens- overschrijdend project "60 jaar vrijheid" is er een speciale telefoonlijn geopend waarlangs de mensen hun verhaal of voorwerp kunnen aanmelden: 024-3976662



2000-2004
01-01-2000

Overzicht van tentoonstellingen tussen 2000 - 2004:

2004: De Vredesfabriek.

2004: Bommen op ons huis. De bombardementen op Arnhem, Nijmegen en de Niederrhein.

2003-2004: Zwoegen en Swingen. Groesbeek 1945-1975.

2003: Kind onder vuur: Bedreiging en bescherming in oorlogstijd.

2003: Anne Frank: Een geschiedenis voor vandaag.

2002: A vision shared: de geschiedenis van de Vredesbeweging.

 

2002: De bal bleef rollen...Voetbal in oorlogstijd.

 

2002: No child's Play: Kinderen en de Holocaust.

 

2001 - 2002: De kelderkast als atelier. Tekeningen en schilderijen van Johannes Bot (1909 - 1996).

 

2000-2001: Één dracht maakt eendracht. De nationale Feestrok. 



Zoek:

NIEUWS

  • Grensoverschrijdende samenwerking in het licht van verleden en toekomst

    “Het verleden vergeten” of “tegen het vergeten”. Nederland en Duitsland zijn buren met dikwijls een diversiteit van meningen; soms een zegen en soms een vloek.
    Lees verder..
  • Wikipedia Schrijfdag over het Rijnlandoffensief in Bevrijdingsmuseum Groesbeek

    Het Rijnlandoffensief is één van de grootste veldslagen aan het Westfront, maar voor velen is de slag nog onbekend.
    Lees verder..
  • Stem op het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 in Groesbeek

    Het Bevrijdingsmuseum in Groesbeek is door het Nederlands publiek genomineerd voor de Publieksprijs Beste Uitje van Nederland 2017 in de categorie musea en cultuur.
    Lees verder..
  • Rosie the Riveter

    Hulde aan de vrouwen die werkten voor de vrijheid
    Lees verder..
  • Filmprogrammering 2017 'Krieg am Niederrhein '

    Het Nationaal Bevrijdingsmuseum in Groesbeek vertoont in februari en maart 2017 een reeks filmvoorstellingen van de klassieker 'Krieg am Niederrhein'.
    Lees verder..

ARCHIEF


JA, IK WORD VRIEND!

Ik help het museum met € 20,- of meer om verder te werken aan haar doelstellingen. Eén van de doelstellingen is het in beeld brengen van de gebeurtenissen rond de bevrijdingsgeschiedenis van Nederland en Europa. Ook besteedt het museum aandacht aan de thematiek van democratie, mensenrechten en vrijheid. Lees hier meer over uw vriendschap.  Banknummer: RABO117428876, IBAN: NL14RABO0117428876, BIC/SWIFT: RABONL2U.